List otwarty do prof. Bogusława Śliwerskiego – Przewodniczącego Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN w sprawie „Równościowego przedszkola”.
Opinia Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN na temat „Równościowego przedszkola” jest nieuczciwa i metodologicznie nierzetelna. Kilkadziesiąt organizacji pozarządowych i grup nieformalnych zachęca Komitet Nauk Pedagogicznych PAN do wypracowania i promowania jeszcze lepszych materiałów równościowych. Dlaczego Komitet PAN, popierając równość płci i walkę ze stereotypami powstrzymuje się od rekomendowania lepszych niż „Równościowe przedszkole” rozwiązań? Zacznijmy merytoryczny dialog na temat wprowadzenia edukacji antydyskryminacyjnej do przedszkoli i szkół!
List otwarty
do prof. dr hab. Bogusława Śliwerskiego
Przewodniczącego Komitetu Nauk Pedagogicznych
Polskiej Akademii Nauk
Szanowny Panie Przewodniczący,
W związku z wydaną przez Zespół Edukacji Elementarnej pod patronatem Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN opinii o programie „Równościowe przedszkole. Jak uczynić wychowanie przedszkolne wrażliwym na płeć” autorstwa Anny Dzierzgowskiej, Joanny Piotrowskiej oraz Ewy Rutkowskiej, zwracamy się do Pana o odniesienie do następujących kwestii.
1. Z jakich powodów opinia ekspertów/ekspertek Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN w recenzji publikacji „Równościowe przedszkole” posługuje się kryteriami oceny programu wychowania przedszkolnego, mimo że jednocześnie stwierdza, zgodnie z faktami i deklaracjami autorek, że recenzowany materiał nie jest programem wychowania przedszkolnego?
Zwracamy uwagę, że jest to zabieg manipulacyjny i nieuczciwy. Recenzja Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN, obecnie szeroko przytaczana w mediach, dyskredytuje materiał skierowany do osób dorosłych za pomocą kryteriów oceny ustalonych dla materiałów skierowanych do dzieci w wieku przedszkolnym. Przyjęta metodologia recenzowania jest nierzetelna i w konsekwencji prowadzi do nieuprawnionych wniosków.
2. Zwracamy uwagę, że wprowadzanie treści równościowych i antydyskryminacyjnych do systemu edukacji formalnej jest zgodne z rozporządzeniem w sprawie nadzoru pedagogicznego (Rozporządzenie MEN z dnia 10 maja 2013 roku zmieniające rozporządzenie w sprawie nadzoru pedagogicznego; Dziennik Ustaw z 14 maja 2013 poz. 560.) W wymaganiach formułowanych wobec przedszkoli jako obowiązujący funkcjonuje zapis:
„W przedszkolu są realizowane działania antydyskryminacyjne obejmujące całą społeczność przedszkola”.
W obliczu przywołanych zapisów, stoimy na stanowisku, że publikacja „Równościowe przedszkole” ma na celu realizację zapisów polskiego prawa oświatowego – wysiłku, który w obszarze równości płci podejmują niestety nieliczne/nieliczni i który, jak pokazują przywołane przez Komitet Nauk Pedagogicznych PAN badania, pozostaje cały czas niewystarczający dla zmiany dyskryminacyjnego status quo.
3. W recenzji ekspertów/ekspertek Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN pojawia się stwierdzenie, że:
„Problematyka stereotypów płciowych i konsekwencji ich obecności w życiu społecznym jest niezwykle ważna dla edukacji. Liczne polskie badania dowodzą, że nierówne traktowanie płci i umacnianie stereotypowego wizerunku kobiety i mężczyzny zachodzi na każdym szczeblu edukacji (por. badania L. Kopciewicz, M. Chomczyńskiej-Rubachy, M. Karkowskiej, S. Kamińskiej-Berezowskiej, M. Falkiewicz-Szult i in.), a rozpoczyna się już w przedszkolu. Z tego względu uwrażliwienie nauczycieli na powielanie zachowań stereotypowych wobec płci wychowanków, budowanie u nich świadomości mechanizmów dyskryminacji, a w konsekwencji – unikanie w pracy z dziećmi reprodukcji stereotypów związanych z płcią, kształtowanie pozytywnych doświadczeń dzieci w toku wychowania, rozwój indywidualnych zdolności niezależnie od płci, jest niezwykle cenne. Realizacja takich celów ma pozytywny wymiar zarówno społeczny, jak też indywidualny; zabezpiecza sprawiedliwe i demokratyczne stosunki społeczne oraz umożliwia pełną samorealizację jednostki”.
Głęboko zgadzając się z powyższym stwierdzeniem, zwracamy się z zapytaniem o działania podejmowane przez Komitet Nauk Pedagogicznych PAN, mające na celu jak najszersze upowszechnienie odpowiednich materiałów wspomagających uwrażliwianie nauczycieli/nauczycielek na ww. problematykę oraz wspierających ich/je w realizacji ww. celów w edukacji przedszkolnej. Jakie inne podręczniki dla nauczycieli/nauczycielek oraz programy nauczania Komitet Nauk Pedagogicznych rekomenduje w celu „budowania świadomości mechanizmów dyskryminacji” oraz „unikania w pracy z dziećmi reprodukcji stereotypów związanych z płcią” na poziomie przedszkola?
Zwraca naszą uwagę fakt, że Komitet pod Pana przewodnictwem skorzystał ze swojego autorytetu, aby publicznie podważyć wartość jednego z nielicznych równościowych materiałów skierowanych do nauczycieli/nauczycielek przedszkolnych, jednocześnie powstrzymując się od wzięcia odpowiedzialności za zaproponowanie alternatyw i szerokie upowszechnienie lepszych rozwiązań.
Postulujemy skorzystanie z autorytetu społecznego i kompetencji merytorycznych Komitetu do podjęcia konkretnych działań służących zmianie szkodliwych stereotypów płci oraz dyskryminacyjnych zachowań obecnych w edukacji, tak dobrze zbadanych i opisanych przez badaczy i badaczki przywołane w przedmiotowej opinii Komitetu.
Brak konstruktywizmu w recenzji wydanej przez Komitet wydaje się szczególnie rażący w sytuacji, gdy tak wiele realnych działań na rzecz edukacji antydyskryminacyjnej i równościowej w Polsce podejmowanych jest nie przez środowiska naukowe, lecz przez indywidualnych nauczycieli/nauczycielki, organizacje pozarządowe i partnerów społecznych.
Chcemy podkreślić, że jednym z zadań Komitetu jest „opracowywanie nowych koncepcji i propozycji rozwiązań modelowych dotyczących oświaty, kształcenia i doskonalenia kadr naukowych w dziedzinie pedagogiki oraz kształcenia nauczycieli”.
Postulujemy więc, aby najbliższe nowe rozwiązanie modelowe dotyczące oświaty, opracowane przez Komitet, dotyczyło przeciwdziałania „nierównemu traktowanie płci i umacnianiu stereotypowego wizerunku kobiety i mężczyzny”, które „zachodzi na każdym szczeblu edukacji”.
4. Zwracamy również uwagę na badania zrealizowane przez Centrum Ewaluacji i Analizy Polityk Publicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego (raport „Równe traktowanie standardem dobrego rządzenia” pod red. prof. Jarosława Górniaka), które wskazują, że spośród różnych działań równościowych, najwyższy odsetek Polaków i Polek – 84% popiera wprowadzanie nauczania na temat równego traktowania w szkołach. Działania poszerzające wiedzę i podnoszące świadomość na temat równości cieszą się największą aprobatą społeczną.
Z dużym prawdopodobieństwem można więc twierdzić, że szerzej zakrojona i lepiej upowszechniona działalność Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN, realizująca zdefiniowane przez Komitet cele odnoszące się do równości płci, byłaby w zgodzie nie tylko z ważnymi demokratycznymi wartościami, ale również odpowiedziałaby na istniejące zapotrzebowanie społeczne wielu rodziców – Polek i Polaków.
Licząc na konstruktywny dialog,
Z poważaniem,
1. Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej, Warszawa
2. Amnesty International, Warszawa
3. Centrum Edukacji Obywatelskiej, Warszawa
4. Centrum Inicjatyw UNESCO, Wrocław
5. Centrum Wspierania Partycypacji Społecznej, Gdańsk
6. Ekspedycja w Głąb Kultury, Zabrze
7. Fundacja dla Odmiany, Gdańsk
8. Fundacja Autonomia, Kraków
9. Fundacja Gender Center, Warszawa
10. Fundacja Klamra, Żywiec
11. Fundacja Kobiety Nauki – Polska Sieć Kobiet Nauki, Kraków
12. Fundacja na rzecz Równości, Wrocław
13. Fundacja na rzecz Różnorodności Społecznej, Warszawa
14. Fundacja na rzecz Społeczeństwa Otwartego i Dialogu Międzykulturowego REVERS, Wrocław
15. Fundacja Pozytywnych Zmian, Bielsko-Biała
16. Fundacja Projekt Caracol, Wrocław
17. Fundacja Przestrzeń Kobiet, Kraków
18. Fundacja Rozwoju Dzieci im. Jana Amosa Komeńskiego, Warszawa
19. Fundacja Równość.info, Warszawa
20. Fundacja Równość.org, Kraków
21. Fundacja Trans-Fuzja, Warszawa
22. Grupa Edukatorów Seksualnych PONTON, Warszawa
23. Instytut Spraw Publicznych, Warszawa
24. Kampania Przeciw Homofobii, Warszawa
25. Klub Sportowy Chrząszczyki, Warszawa
26. Kolektyw Odrobina Kultury, Warszawa
27. Krytyka Polityczna
28. Kwartalnik kulturalno-polityczny „Bez Dogmatu”, Warszawa
29. Nieformalna Grupa Łódź Gender, Łódź
30. Ośrodka Myśli Społecznej im. Ferdynanda Lassalle’a, Wrocław
31. Partia Zieloni
32. Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego, Warszawa
33. Porozumienie Kobiet 8 Marca, Warszawa
34. Stowarzyszenie Homo Faber, Lublin
35. Stowarzyszenie „Jeden Świat”, Poznań
36. Stowarzyszenie Kobiet Konsola, Poznań
37. Stowarzyszenie Lambda Warszawa, Warszawa
38. Stowarzyszenie na rzecz Kultury i Dialogu 9/12, Białystok
39. Stowarzyszenie Na Rzecz Osób LGBT „Tolerado”, Gdańsk
40. Stowarzyszenie Pro Humanum, Warszawa
41. Stowarzyszenie Rodzin i Opiekunów Osób z Zespołem Downa “Bardziej kochani”, Warszawa
42. Stowarzyszenie Rodzin i Przyjaciół Osób Homoseksualnych, Biseksualnych i Transpłciowych Akceptacja, Warszawa
43. Stowarzyszenie Strefa Kobiet, Szczecin
44. Stowarzyszenie W stronę dziewcząt, Warszawa
45. Związek Nauczycielstwa Polskiego, Warszawa
46. Żydowskie Stowarzyszenie Czulent, Kraków
Do wiadomości:
– Pani Joanna Kluzik-Rostkowska, Minister Edukacji Narodowej
– Pani prof. Lena Kolarska-Bobińska, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
– Pani dr Agnieszka Kozłowska-Rajewicz, Pełnomocniczka Rządu ds. Równego Traktowania
– Pani prof. Irena Lipowicz, Rzecznik Praw Obywatelskich
Kontakt w sprawie listu: Marta Rawłuszko, Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej, m.rawluszko@tea.org.pl; tel. 600 817 535.
Źródło informacji: http://tea.org.pl/pl/News?newspl_id=83
